Hewlêr (Rûdaw) – Şadan jinekê ducan a nîştecihê bajarê Silêmaniyê ye û piştî du mehên din dê zarokê xwe bîne dinê. Li ser şêweyê zarokanînê ew jî weke piraniya jinan dudil e û di înternetê de li şêwazên cuda meyzekiriye. Ew dibêje, di vîdeoyan de dîtiye, ku di nava avê de zayîn hêsantir û lezitir e, herwiha dayik jî zêde hest bi êşê nake.
Lê pirsgirêka Şadan ew e, ku li Silêmaniyê cihek wiha nîne, ku bikare di nava avê de zarokê xwe bîne. Herwiha dibêje: “Nikarim di dema hatina qulincan de xwe bigihînime Hewlêrê.”
Di avê de zarok anîn
Hizra zarokanîna di nava avê de, yekem car li civakên ku nêzîkî derya û avê ne, peyda bûye. Tê gotin, ku jinên firawûnên Misrê di nava avê de zarokên xwe dianîn.
Di serdema modern de jî yekemîn car di sala 1805ê, li Fransayê ev yek hatiye ceribandin. Paşî di sala 1960î de li Rûsyayê ceribandinên wiha hatine kirin.
Di serdemeke nêzîk de bizîşkên Fransayê jin handane ku di nava avê 38 pile germ de zarokên xwe bînin. Lêkolîner dibêjin, niha ji sêyan yekê ya jinên brîtanî dixwazin di nava avê de zarokên xwe bînin.
Li nexweşxaneyeke taybetî ya Hewlêrê jî ev sîtem heye
Heta niha li ti nexweşxaneyeke hikûmî ya Herêma Kurdistanê, sîstema di avê de anîna zarokan nîne û ev rêbaz nehatiye ceribandin. Lê di nexweşxaneyeke taybetî ya Hewlêrê de, sîstem hatiye avakirin û bijardeya zayîna di nava avê de dixe pêş jinên ducan. Heta niha jî 500 jinan bi vê riyê zarok anîne.
Pizîşka Pispor a Jinan û Jidayikbûnê ya Nexweşxaneya CMC, Dr. Qanie Berzencî ji Rûdawê re got: “Di nexweşxaneya me de ji bilî hola zayînên sirûştî û neştergeriyê, holeke taybetî ji bo zayîna di nava avê de jî heye. Di holê de du hawizên mezin, wate jakuzî hene. Hawiz bi awayekî hatine çêkirin, ku cihû 2 kesan tê de hebe. Nexweş û perestarê wê. Eger jina ducan bixwaze hevjîn an jî alîkarê wê jî dibe.”
Dr. Berzencî da zanîn, ku hawiz bi şêweyekî hatine çêkirin, ku pizîşk û perestar dikarin di nav de pişkînînê ji bo dayik û zarokê di nava zikê dayikê de jî bike.
Pizîşka Pispor diyar kir: “Pileya germê ya ava hawizê 37.5 pileya germa selezî ye, amêrê mesajê têde ye û dema jan tê dayikan kar dike.”
Dr. Qanie Berzencî gelek pesnê vê rêbazê zarokanînê kir û got: “Ava germ alîkariyê dide nexweş. Jinan aram dike û janê jî kêm dike. Ji lewra horona oksîtosîn dirije nav edele û masûlkeyên malzaroka jinana. Serê zarokan bi hêsanî nizim dibe. Dema ev hormon dirije mejî, îndrofînê derdixe ku ev jî dibe sedema kêmbûna janê. Ev jî 10 caran ji bikaranîna morfînê bihêztir e.”
Zarok naxeniqe?
Beşek ji jinên ducan ditirsin, ku eger di nava avê de be zarokên wan bixeniqe. Lê pisporên jiyan 3u jidayikbûnê vê yekê red dikin.
Pispor dibêjien: “Zarok bixwe di nava ava zikê dayikê de ye. Dema tê nava ava hawizê zêdetir asûde û rehet e. Heta rodina navikê ji dayikê cuda dibe, bi ser avê dikeve û wê demê bi hêsanî hewayê hildimêje.”
Malpera WebMD di raporekî de, ku pizîşkekê jinan û jidayikbûnê amade kiriye, amaje bi wê yekê dike, ku dibe zarokanîna di nava avê de êşa jinan kêm bike lê pêşiya êş û azarên piştî zayînê nake.
Li gorî raporê, dibe zarok piştî zayînê dayik an jî zarok enfeksiyonê bigrin. Herwiwa dibe rodîna navika zarokê zûtir derkeve derve. Disa dibe pileya germa canê zarok yan pir bilind an jî nizim be û herwiha, egereke pirs dûr e lê dibe av bikeve mîdeya zarokê, ku ev jî bibe sedema nexweşiya nefesê.
Kîjan jin nikarin di nava avê de zarokan bînin
Pizîşka Jinan û Jidayikbûnê li Nexweşxaneya Fêrkirinê ya Zanîngeha Tennesê ya Amerîkayê Dr. Nevîn Tod di raporekî de dibêje; “Jinên ji 17 salî biçûkti û 25 salî mezintir, yên nexweşên şekirê, jinên cêwî di zikê wan de ye û zarokên ji qebareyê mezintir di zikê wan de ye divê vê rêbazê neceribînin.
Şîrove
Bi mêvanî şîroveyekê binivîse an jî têkeve hesabê xwe da ku malperê bi awayekî yeksertir û berfirehtir bi kar bînî
Şîroveyekê binivîse